Otwiera nam drzwi i zaprasza do Małopolskiego Centrum Rehabilitacji Ręki.
Z ciemnego szpitalnego korytarza trafiamy do miejsca, gdzie w samym środku zimy panuje wiosna. Na jasnych ścianach wymalowane są kolorowe kwiaty, wiszą obrazy… Po chwili zjawia się uśmiechnięta mgr Maria Pelczar-Pieniążek – zastępca kierownika Centrum - i wita nas serdecznie. Zaczynamy zwiedzać placówkę.

Kilka sal – jedne większe, drugie mniejsze. Każda wyposażona w inną aparaturę do rehabilitacji. Najpierw idziemy do przestronnego pomieszczenia - sali kinezyterapii, w którym znajdują się specjalistyczne stanowiska do rehabilitacji ręki w formie stołów (tzw. peg-board system), na których grupa pacjentów wykonuje ćwiczenia według indywidualnie ustalonego programu, w odpowiedniej, pozycji do ćwiczenia, przy należytej stabilizacji, obciążeniu, kierunku i zakresie ruchu, itp.

Rozmawiam z jednym z nich - z Mariuszem, który jest w centrum dopiero po raz szósty. Niecały rok temu miał wypadek przy pile tarczowej. - Przeciąłem kość śródręcza - mówi. - Nie mogłem w ogóle zginać pięści. Polecono mi tę placówkę rehabilitacji. Teraz ćwiczę poszczególne stawy. Trzeba się skupić, by precyzyjnie wykonać ćwiczenia - doda

Stanisława pierwszy raz pojawiła się w MCRR w październiku. Miała poszarpany piłą palec. - Początkowo palec był sztywny, odstający, teraz już widoczna jest zdecydowana poprawa - mówi. - Ćwiczę trzy razy dziennie, nie tylko tu, ale i w domu. Naprawdę jest zachęta, jeśli człowiek widzi, że ćwiczenia przynoszą ulgę, że palec jest sprężysty. Chcę wrócić do pracy zawodowej i to tym bardziej mnie mobilizuje.

Na twarzach widać skupienie i mobilizację. Każdy ćwiczy tu wytrwale, ponieważ wie, że ta terapia rzeczywiście pomaga. Na pozornie prostych stołach pacjenci wykonują szereg różnorodnych ćwiczeń. W zależności od tego, jaki uraz przeszli, mają do wykonania ściśle określony program.
Oprócz tych stanowisk  w programie rehabilitacji wykorzystuje się różne aparaty, np. do ciągłego ruchu biernego (CPM) lub komputerowy zestaw do restytucji siły i czucia głębokiego opartej na wykorzystaniu zjawiska feedbacku wzrokowego. 

Idziemy do działu fizykoterapii. Wchodzimy do pomieszczenia, w którym profesor Marek Pieniążek, kierownik MCRR, przedstawia nam zasadę działania aparatu do fluidoterapii. Jest to rodzaj tzw. masażu suchego, w którym wykorzystuje się wyjątkowe właściwości wirującego ciała stałego, jakim w tym przypadku są cięte na małe drobiny kolb kukurydzy. – Zabieg ten zlecamy pacjentom, u których wskazana jest poprawa krążenia, rozgrzanie, rozluźnienie ręki przed dalszymi ćwiczeniami – tłumaczy profesor. – Działa tu zarówno czynnik mechaniczny, jak i termiczny. Jest to doskonały zabieg także przy zaburzeniach czucia i w terapii blizn.

Następie podchodzimy do pacjenta, który poddawany jest zabiegowi fonoforezy. Aparat emituje ultradźwięki - mówi magister, wykonujący zbieg - dzięki którym odpowiedni lek wprowadzany jest w okolicę rozległej blizny, w celu jej uelastycznienia.

Obok kolejny pacjent - po uszkodzeniu ścięgien - w trakcie zabiegu elektrostymulacji mięśni. Ruch jest sterowany pobudzeniem elektrycznym z równoczesną próbą jego wykonania przez pacjenta. Zabieg ten wymaga szczególnej koncentracji i dokładności ze strony rehabilitowanej osoby.
Na uwagę zasługuje też wyciąg wodny, pomysł profesora. Pacjentka trzyma odpowiednio ułożoną i ustabilizowaną rękę w ciepłej wodzie, co sprzyja rozluźnieniu powstałych przykurczów i umożliwia ich rozciąganie dzięki równoczesnemu zastosowaniu odpowiednio działających sił.
    
Następnie przechodzimy do pomieszczeń, których znajdują się inne specjalistyczne urządzenia wykorzystywane w rehabilitacji pacjentów ośrodka, a mianowicie:

KINETEC - zwany przez pacjentów „Leniwcem”, który umożliwia ćwiczenia ręki w sytuacji kiedy pacjent nie jest jeszcze w stanie samodzielnie poruszać palcami. Wówczas rękę układa się na specjalnej podpórce, palce przypina się specjalnymi taśmami do aparatu, a przyrząd sam, powoli i delikatnie zgina i prostuje palce.

FISIOTEC - aparat służący do ciągłego ruchu biernego - ćwiczeń stawu ramiennego i łokciowego oraz ćwiczeń przedramienia i nadgarstka.

ARTROMOT - aparat do ćwiczeń biernych nadgarstka i ręki prowadzonych mechanicznie.

CRYO T – aparat do leczenia zimnem (płynnym azotem) służy do zabiegów o działaniu miejscowym.

TERAPUS MINI - aparat stosowany do prowadzenia zabiegów w zakresie laseroterapii. Jego działanie prowadzi między innymi do przyśpieszenia procesów gojenia zewnętrznego i wewnętrznego, stymulacji procesów zrostu kości, uelastycznieniu blizn pourazowych i pooperacyjnych. Posiada też właściwości przeciwbólowe i przeciwzapalne.

MEDIO VAC - aparat wykorzystywany przede wszystkim w programie terapii blizn, a także w terapii osób z zespołem kanału nadgarstka.

VIOFOR JPS System Magnetic Light - stosowany do magnetoledoterapii, która jest szczególnie zalecana w celu leczenia tkanek w okresie wczesnym po zabiegach operacyjnych. Posiada możliwość stosowania równocześnie magnetoterapii i światłoterapii z aplikatorami światła czerwonego lub podczerwonego, co przyśpiesza procesy regeneracji tkanek i zwiększa efektywność działania przeciwbólowego stosowanej terapii.

Wszyscy pacjenci uczęszczający na rehabilitację do MCRR są systematycznie badani, a wyniki tych badań są wykorzystywane do ustalenia wstępnego programu rehabilitacji, potem do jego modyfikacji, zaś w przypadku badania końcowego - do oceny wyników leczenia. Diagnostyka fizjoterapeutyczna prowadzona jest z wykorzystaniem aparatury umożliwiającej ocenę zakresu ruchów czynnych i biernych, siły mięśniowej w różnorodnych chwytach, sprawności manipulacyjnej, czucia powierzchownego, bólu i funkcjonowania w czynnościach życia codziennego.

Oprócz programu rehabilitacji w ośrodku,  pacjent otrzymuje dokładny instruktaż ćwiczeń do wykonywania w warunkach domowych, w oparciu o opracowane  w MCRR programy edukacyjne. Również te programy są dobrane indywidualnie dla każdego. Systematyczne wykonywanie tych ćwiczeń jest istotnym warunkiem skuteczności całej rehabilitacji i zachowania jej ciągłości. Programy są systematycznie kontrolowane i uaktualniane.
Wyniki rehabilitacji zależą również od świadomego uczestnictwa pacjentów w tym procesie. Edukacja i aktywizacja odbywa się poprzez przybliżenie im podstaw anatomii i zasad funkcjonowania ręki z wykorzystaniem tematycznych plansz, modeli, itp.

Ważnym czynnikiem sprzyjającym leczeniu jest dobra, serdeczna atmosfera jak również odpowiednie warunki lokalowe. W tym ośrodku odczuwa się i widzi to  na każdym kroku.
Dlatego też pacjenci docenili przyjazną działalność placówki, zgłaszając ją do wyróżnienia w organizowanych plebiscytach, gdzie kilka razy z rzędu zajęła czołowe miejsca.

O wyjątkowości MCRR świadczą również wielokrotne wyróżnienia w krajowych i międzynarodowych konferencjach, sympozjach i kongresach oraz liczne, wywodzące się z ośrodka publikacje krajowe i zagraniczne.
W grudniu 2009 MCRR uzyskało „Dyplom uznania za dobre praktyki w ochronie zdrowia – za realizowanie specjalistycznego, indywidualnie dobranego programu zabiegów z fizykoterapii, kinezyterapii, ćwiczeń specjalnych, aparatowania oraz programu domowego”. Wyróżnienie to przyznała kapituła ogólnopolskiego konkursu zorganizowanego przez Grupę Roboczą na Rzecz Innowacji w Opiece Zdrowotnej.     

Powoli kończymy zwiedzanie. Profesor co jakiś czas „wymyka się” – to na konsultacje, to, by zbadać pacjenta lub skorygować program leczenia.
W hallu, do którego weszliśmy, stoi choinka, którą pracownicy Centrum ubierali wspólnie z pacjentami. Obok na półce znajdują się rzeźbione figurki, koronkowe serwetki, na ścianie wiszą malowane lub ręcznie haftowane obrazki. Są to pamiątki od pacjentów, którzy wykonali je własnymi rękami. Tymi rękami, które odzyskały swoje podstawowe funkcje dzięki fachowej opiece i trosce całego zespołu pracowników. Rzuca się w oczy  ich wielkie zaangażowanie oraz radość z wykonywanej pracy.

- W tym roku przypada 20 lat działalności MCRR. Naszej placówki nie byłoby –  mówi Kierownik - bez wielkiej pomocy i zaangażowania w jej rozwoju i rozbudowie Dyrekcji szpitala, Narodowego Funduszu Ochrony Zdrowia, pacjentów, rodziny, przyjaciół  oraz wielu innych wspaniałych osób i instytucji. 

***
Gdy wcześniej, w rozmowie z jedną z pacjentek Centrum, usłyszałam o ciepłej, rodzinnej atmosferze, jaka tam panuje, o przygotowywanych przez profesora urządzeniach, o trosce jaką otacza się tam każdego pacjenta, wydawało mi się to bardzo odległe. Teraz po wizycie w stworzonym przez profesora Marka Pieniążka i jego żonę Małopolskim Centrum Rehabilitacji Ręki, z całą pewnością mogę powiedzieć, że to, co słyszałam, absolutnie nie było przesadą. Wręcz przeciwnie! Żadne bowiem słowa nie wyrażą tej serdeczności i dobroci, jaką państwo Pieniążkowie, wraz z całym zespołem współpracowników, otaczają swoich pacjentów. Tak samo żaden tekst nie odda ich pasji i poświęcenia.


Anna Maria Piątkowska